Over democratisering van strategie…

… en 'autocratie' in de directiekamer.

Stel je voor: een groep mensen sluit zich op in een vergaderzaal met veel te slechte koffie, een whiteboard vol post-its en een gezonde dosis zelfvertrouwen. Een paar uur later komt er een strategie uit rollen die de rest van de organisatie – zonder al te veel vragen te stellen – gewoon moet uitvoeren. Herkenbaar? Welkom in de klassieke top-down organisatie.

Strategievorming heeft lang iets weg gehad van een autocratisch regime. De CEO spreekt, de C-suite knikt, en de rest mag het feestje ervaren. Het probleem? Die aanpak werkt niet meer. En eigenlijk heeft hij nooit echt goed gewerkt.

De directiekamer als ivoren toren

Laten we eerlijk zijn: de mensen aan de top zitten ver van de werkvloer. Ze zien de spreadsheets, de kwartaalcijfers en de PowerPoints. Wat ze minder zien: de medewerker die al zes maanden weet dat een bepaald proces compleet mis loopt, maar nooit gevraagd wordt om dat te zeggen.

De focus op aandeelhouderswaarde en winstmaximalisatie heeft geleid tot wat onderzoekers eufemistisch een 'poly-crisis' noemen. Klimaatproblemen, sociale ongelijkheid, uitputting van mensen en planeet. Niet bepaald het resultaat waar je trots op deelt bij de volgende teamborrel.

Het is niet zo dat die directeuren slechte mensen zijn. Ze zitten gewoon in een systeem dat ze aanmoedigt om korte termijn te denken, terwijl de wereld om hen heen langetermijn vraagt.

De werkvloer weet het allang

Hier is een open deur die veel organisaties toch blijven missen: de mensen die dagelijks het werk doen, weten ontzettend veel. Meer dan hun managers misschien lief is.

Uit onderzoek van Branddoctors onder 300 Nederlandse directeuren en managers blijkt dat de rol van het middenmanagement bij strategie al steeds groter wordt. En terecht. Zij verbinden de strategische ambitie met de dagelijkse realiteit. Ze weten wat er speelt, wat er hapert en waar de échte kansen liggen.

Maar stop niet bij het middenmanagement. Betrek iedereen. De medewerker die elke dag klantcontact heeft, ziet dingen die geen enkele consultant ooit in een rapport schrijft.

Meer mensen betrekken bij strategie betekent: betere strategie. En een strategie die mensen mee hebben gebouwd, voeren ze ook met meer plezier uit. Logisch toch?

Strategie met een menselijk hart

Democratisering van strategie gaat niet alleen over meer inspraak. Het gaat ook over andere vragen centraal stellen.

In plaats van: "Hoe maximaliseren we de winst dit kwartaal?" kunnen we vragen: "Hoe maken we onze organisatie winstgevend én goed voor mensen en planeet?" Dat klinkt idealistisch, maar het is gewoon slim ondernemen voor de lange termijn.

Een mensgerichte strategie houdt rekening met medewerkers, samenleving en milieu, niet als bijzaak maar als vertrekpunt. De cultuur van een organisatie veranderen begint bij de vraag: waar staan we eigenlijk voor?

Dialoog in plaats van dictaat

Een democratische strategie is geen document dat van boven naar beneden wordt gedrukt. Het is een gesprek. Een open, eerlijk gesprek tussen alle lagen van de organisatie.

Wanneer mensen meedenken, ontstaat er iets moois: eigenaarschap. Mensen die een strategie mee hebben gemaakt, staan er ook voor. Ze begrijpen hem, geloven erin en dragen hem actief uit. Dat is wat Branddoctors bedoelt als ze zeggen dat inspirerende strategieën veel succesvoller zijn dan strategieën die alleen draaien op cijfers.

Het verschil zit niet in de spreadsheet. Het zit in of mensen 's ochtends opstaan met het gevoel: dit is mijn organisatie, dit is mijn richting.

Maak strategie aantrekkelijk

Nog een punt dat organisaties vaak onderschatten: hoe je een strategie vertelt, is net zo belangrijk als wat erin staat.

Een strategie van 47 pagina's vol vakjargon en abstracte doelstellingen is geen strategie. Het is een slaapmutsje.

Een goede strategie heeft een verhaal. Helder, menselijk, inspirerend. Iets dat mensen begrijpen en onthouden. Iets dat als merkcommunicatie werkt, zowel intern als extern.

Als je strategie mensen raakt, niet alleen informeert, dan krijg je draagvlak cadeau. En een organisatie die haar richting op een aantrekkelijke manier deelt, positioneert zichzelf automatisch als authentiek en vooruitstrevend.

Strategie als verhaal. Niet als verplicht document.

Tijd voor een nieuwe koers

De conclusie is simpel: stop met strategie maken als een gesloten clubje, en begin er een open co-creatieproces van.

Geef de directiekamer zijn rol terug als inspirator en kaderstellende kracht, maar laat de wijsheid van de hele organisatie meespelen. Formuleer de strategie zo dat mensen er energie van krijgen. En zorg ervoor dat de richting die je kiest goed is voor meer dan alleen de aandeelhouders.

Strategie die werkt, is strategie die leeft. En strategie leeft pas echt als mensen er zelf deel van uitmaken.

Dus: minder gesloten deuren, meer open gesprekken. Minder post-its in de vergaderzaal, meer echte dialoog met de mensen die het elke dag waarmaken.